Month: September 2026

We zijn het lezen kwijt. Minister Demir staat er naar eigen zeggen bij met schaamrood op de wangen. We scoren in het onderwijs niet meer goed wat scoren betreft. Dat laat zich lezen als een bittere grap. Het moét over scoren gaan. Niet goed scoren? Rode kop.
Het gaat over veel meer dan dat. We hebben onszelf het lezen ontleerd, ondanks de leerkrachten die het lezen van boeken wel beheersen én met liefde doorgeven. Aan hen ligt het niet. Net zoals de rest die leest zijn ze uitzonderingen. Het is een uitzonderingscultuur geworden. Nee, niet om uit te sluiten. Omdat lezers zelf stelselmatig werden uitgesloten uit de mainstream-cultuur.
O, u leest?
Leuk! En dan nu het volgende item.
Daar zitten we.
Schrijvers weten dat. Wie het geluk kent om nog wat aandacht te krijgen weet hoe buitenaards dat soms voelt.
En nu gaan we kinderen en leerkrachten verwijten dat ze te weinig lezen?
Hou toch op.
Dit is een leesonvriendelijke samenleving.
We hebben onszelf het lezen ontnomen.
Ik word mottig als ik al die vroomheid zie wat lezen betreft, die bedachtzame knikjes van mensen die doen of ze instellingen zijn. O o o, hoe belangrijk is dat lezen niet. De treurzang en vervolgens het zelf niet lezen. Dat hypocriete gedoe, die lippendienst aan de letteren en intussen lezen als een afwijking beschouwen.
We hebben onszelf de liefde misgund.
Wie leest, leert. Wie leert, bemint omdat de verbanden duidelijk worden. Lezen is je hechten. Tekst, textuur en textiel zijn aan elkaar verwant. Lezen betekent zich mee verweven in het geheel.
Bent u al goedkeurend aan het glimlachen?
Dat is de lieve kijk op lezen.
Lezen is meer dan dat.
Lezen is keiharde emancipatie.
Lezen betekent het door hebben.
Lezen betekent je écht weerbaar kunnen maken.
Lezen vormt een harnas én schenkt troost.
Het is ook een test.
Niet louter om te scoren.
Lezen is de test die duidelijk maakt of er nog engagement bestaat, of er nog cultuur mag zijn, of we kunnen ontsnappen uit dit materialistisch zothuis.
Lezen is een probleem geworden.
We hebben het zelf geproblematiseerd.
Vanaf het moment dat het moeilijk werd geacht, hebben we het opgegeven. Vanaf het moment dat lezen tot elitair entertainment werd gereduceerd hebben we het door andere entertainmentvormen laten verzwelgen.
Vanaf het moment dat literatuur moet verdedigd worden, kapseist een breed gedragen leescultuur. Zo simpel is het.
Het is ondenkbaar geworden om lezen te beschouwen als een toegang tot denken en bewustzijn.
Begrijpend lezen is niet louter een drilmethode, een portaal dat uitgeeft op toekomst, een parameter om de goeien van de zwakken te onderscheiden.
Begrijpend lezen is ook het delen van bewustzijn.
Volgens mij komt dat echt niet meer binnen.
Sta daar met schaamrood. Het is vooral de kleur van het niet meer weten. Het maakt deel uit van een leesonvriendelijk patroon. Begrijp dat.
Wat we nu al zo lang zien is een samenleving die graag wrok deelt als bewustzijn, die zichzelf laat bezetten door hokjesdenken, die echt meent dat een compromis een nederlaag is, die nuance met argwaan bekijkt, die tijd beschouwt als iets dat men permanent verliest, die niet leest.
Wie zegt graag boeken te lezen, er tijd aan schenkt en dat zichtbaar maakt, wordt deel van de oplossing. Wie boeken in huis haalt en met liefde doorgeeft, wordt zomaar een voorvechter van cultuur.
Echt? Ja, echt. En wat mij als schrijver betreft met fierheid, amusement en kracht.
Leve de bewustzijnsverruiming die lezen heet.
Deze samenleving kan dat niet meer geloven.
Daar zijn we nu. Het is een geloofsprobleem.
Lezen is wat geïsoleerde zotten doen, zij die de ‘wereld van gisteren’ beleven.
Dat is hoe er in brede kringen van niet-lezers over lezen wordt gedacht.
Niemand die zich daarover schaamt.